verslagen

Op de avond van de ledenvergadering van 24 februari 2010 werd er een lezing verzorgd door Stephan Huijgens. Onderwerp was amfibieën. Met een beamerpresentatie wist hij de toehoorders veel te vertellen over amfibieën. Tot de groep van amfibieën horen kikkers, padden en salamanders. Het eerste deel was theoretisch om aan te geven hoe het rijk van de amfibieën in elkaar zit. Je komt dan te weten dat er nog een heel verschil is tussen een salamander en een hagedis. Zijn de hagedissen snel en vlug, de salamanders zijn dat beslist niet. Dat denken we vaak wel, maar een salamander is traag in de beweging. Dat heeft weer tot gevolg dat ze dol zijn op wormen en slakken. Die zijn immers ook niet zo snel. Hagedissen daarentegen zijn vliegensvlug en pakken daarom muggen, vliegen en andere insecten. Stephan vertelde aan de hand van prachtige foto’s nog veel meer wetenswaardigheden. Leuk om dit soort dingen te weten. De natuur zit immers heel logisch in elkaar. Het tweede deel van de lezing ging over de padden en de kikkers. Veel soorten komen hier niet voor en staan op de rode lijst (worden beschermd). Padden kun je overal treffen. Padden leggen eieren via eisnoeren, die ze op waterplanten afzetten. Je hebt vast wel eens van de vroedmeesterpad gehoord. Die komt alleen in Zuid-Limburg voor, is klein (5.5 cm) en heeft een verticale pupil in de ogen. Dan heb je nog de knoflookpad. Niet dat hij naar knoflook ruikt. Het is een beetje onduidelijk hoe hij aan zijn naam komt. Hij ziet er uit als een plomps pad en is ’s nachts actief. We zien hem in onze buurt niet. Wel in het oosten en zuiden van Nederland. De gewone pad komt het meeste voor. Hij is te herkennen aan zijn oranje ogen en een verticale pupil. Het mannetje is kleiner dan het vrouwtje. In de paartijd kruipt hij op de rug van het vrouwtje en klemt zijn krachtige voorpoten om het vrouwtje om zo naar het water te komen. En mocht er een andere dier (b.v. een vis) in de buurt zijn, hij klemt zich er aan vast en laat niet meer los. Het kost meestal het leven van de onderliggende partij. Een mooie pad om te zien is de rugstreeppad. Met zijn gele streep op de rug komt hij helaas niet in Groningen voor. Wanneer hij half in het water ligt, kun je zijn enorme kwaakblaas goed zien. Over de kikkers kregen we ook veel informatie. Een enkele greep hieruit. De heikikker is erg klein met 8 cm. Zijn paartijd is van februari tot eind april. Een vroege dus! Hij komt overal in Nederland voor. Niet in grote getale, maar toch kun je hem vinden. De bruine kikker zien we wel veel. Hij is variabel van kleur. Dan is er nog de kleine groene kikker. Officieel heet hij de poelkikker. Vindplaats is voor ons helaas in het oosten en zuiden van ons land. De grote groene kikker heet meerkikker. Dat is één van grootste kikkers die we kennen. De poelkikker en de meerkikker hebben het gepresteerd om met elkaar de kruisen en daardoor ontstond er de bastaardkikker. Het frappante is dat een bastaardkikker niet kan paren met een soortgenoot. Hij moet beslist paren met een meerkikker of een poelkikker en blijft dan een bastaardkikker. Bastaardkikkers komen heel veel voor in Nederland. Denk je soms dat je een poelkikker of meerkikker hebt gezien, is het een bastaardkikker. Niet minder interessant natuurlijk. Een leuke lezing waarvan we veel hebben opgestoken. Wil je meer weten, ga naar www.ravon.nl

2009 is het jaar van de egel dus een info-avond over dit onderwerp mocht natuurlijk niet ontbreken. Hetty Sinnema van de Fugelhelling in Ureterp zou deze avond verzorgen maar helaas was zij ziek. Gelukkig waren Pieter Visser en zijn dochter (beiden vrijwilliger in de Fugelhelling) bereid om de avond te komen verzorgen.

Voor de pauze vertelde Pieter over de leefwijze van de egel. Egels worden kaal en blind geboren. De eerste weken drinken ze alleen moedermelk. Na ongeveer 3 weken gaan ze achter moeder aan op zoek naar voedsel. Egels zijn 's nachts actief en het zijn insecteneters. Ze eten voornamelijk kevers, rupsen, slakken en wormen maar ook jonge muizen en amfibieën staan regelmatig op het menu. Egels voelen zich thuis in tuinen met voldoende beplanting en schuilhoekjes zoals houtstapels. Ook waarderen ze het dat er voldoende afgevallen bladeren blijven liggen, die gebruiken ze namelijk om een slaap nest te maken. Vanaf oktober/november gaan ze in winterslaap en dat duurt tot april/mei.

Na de pauze vertelde Pieter over de opvang van egels in de Fugelhelling. Per jaar worden er gemiddeld 300 egels opgevangen. Dieren die hulp nodig hebben zijn gewonde dieren, maar ook dieren die bij aanvang van de winter minder dan 400 gram wegen. Ook jonge egels die hun moeder zijn kwijtgeraakt hebben hulp nodig. Jonge dieren worden grootgebracht met een soort melk die vrijwel identiek is aan de moedermelk. Als de egels zichzelf weer kunnen redden worden ze uitgezet op een geschikte plek.

Natuurwerkdag in de Bombay

Op zaterdag 7 november waren vrijwilligers bezig in de Bombay. Het watergebied met enkele eilandjes is een fourageer- en verblijfplek van de lepelaar, de grutto, de houtsnip, de watersnip en andere watervogels. Zo’n twintig vrijwilligers van het IVN en Staatsbosbeheer hebben drie van de zes eilandjes kaal geschoren. De opslag van wilgen, elzen en andere snelgroeiende planten werden afgemaaid met een heuse bosmaaier. Het maaisel en de afgezaagde takken werden met een ponton van het waterschap afgevoerd. Van 10.00 – 15.00 uur werd er hard gewerkt en de lunch met snert en vegetarische soep werd bij de familie Harm Beute genuttigd. Het weer was ondanks de voorspellingen goed en zodoende is er heel wat gebeurd.

De aanwezigen kregen na afloop nog een cadeautje van het landelijk comité Natuurwerkdag 2009.

Herman Woltjer.

Deze foto en nog een paar andere zijn op een groter formaat te bekijken op onze Hyve

Terug naar boven

Op zaterdag 4 april organiseerde onze afdeling een kaderdag voor de bestuurders van de afdelingen in de provincie Groningen. Zo’n dertig deelnemers kwamen bijeen in het gebouw van Penta Primair (basisonderwijs in de gemeenten

’s Morgens werd er een aantal onderwerpen besproken zoals: Mijn IVN, Natuurkoffer en communicatie.

Herman heette de deelnemers welkom en legde daarna het programma van de dag uit. Daarna kwam Marit Stokkentreeff aan de beurt.

Marit is de provinciale coördinator voor verenigingsondersteuning en de vrijwilligers. Zij liet het internetprogramma

van het landelijk IVN zien: Mijn IVN. Dit is down te loaden onder als www.mijnivn.nl Wanneer je lid bent van het IVN kun je op deze site veel gegevens halen. Dat zijn b.v. bepaalde producten, gegevens over allerlei projecten, een forum waar je mee kunt praten over allerlei onderwerpen, beeldmateriaal enz. Ook kun je er artikelen en projecten opzetten. Het is wel goed dat een afdeling een coördinator heeft, die bekijkt of alles binnen de doelstellingen van het IVN valt.

Hierna werd een nieuw lid voor de Landelijke Raad (LR) voorgesteld. De vergadering ging akkoord met Peter Driessen, lid van de afdeling Groningen.

Daarnaast is er nog een vacature. Het huidige lid van de LR Ida de Roest is aftredend en wil graag een opvolger.

Ter vergadering was er in eerst instantie niemand beschikbaar waarna er besloten werd om Ida te vragen nogmaals een periode van drie vol te maken. Herman bood een tussenoplossing om Ida in elk geval te laten beginnen aan de nieuwe periode en na een jaar weer eens te bekijken of er een ander oplossing is. De vergadering ging akkoord.

Marit was weer aan de beurt en toonde ons ‘De Natuurkoffer’. Een product van dhr. Jan Westera van het IVN Overijssel.

Het is een kist met materiaal voor natuurbeleving gericht op ouderen. Na uitleg kwam men tot de conclusie

dat het ook best voor andere doelgroepen gebruikt kan worden. Er zijn meerdere kisten en dus meerdere onderwerpen. Elke afdeling kan de kisten gebruiken via het provinciale IVN.

Het derde onderwerp was communicatie verzorgd door Herman. Er volgde een korte presentatie over: wat is communicatie, hoe gaat het proces, een beetje geschiedenis, soorten communicatie, hoe communiceren wij en hoe zit dat met onze eigen vereniging.

Na de presentatie werd er intensief in kleinere groepen gediscussieerd. Vooral over de eigen situatie. Dan komen immers de tongen we los. Na dit onderdeel liet men zich de lunch met verschillende producten uit de streek lekker smaken. Na de lunch kwam Mirjam Frieswijk ons een bepaalde kijk op het landschap uitleggen. Het wordt Leesbaar Landschap genoemd.

Je kunt met een viertal ‘brillen’ naar het landschap kijken. Allereerst de verticale samenhang waarbij het er om gaat hoe het er uitziet, uitgaande van de natuur op deze bodem. Als tweede de horizontale samenhang met de vraag: hoe ziet het er hier uit, uitgaande van wat de mens hier doet? Een derde optie is de seizoenssamenhang. Dan vraag je: hoe ziet het er hier uit, uitgaande van het seizoen waarin ik me bevind. Tot slot de historische samenhang. Hier gaat het vooral om wat er in het verleden is gebeurd.

Na uitleg gingen we eindelijk naar buiten. Dat is immers ook een onderdeel van de natuur. We gingen naar de Doezumermieden en naar de Jilt Dijksheide. Het is echt leuk om op deze manier naar het landschap te kijken en zeker een herhaling en verdieping waard.

Terug in Grootegast werd de zeer geslaagde dag centraal afgesloten met een hapje en een drankje. De deelnemers toonden hun tevredenheid voor kaderdag, de eerste keer in deze vorm. Met dank aan de organisatie keerde men huiswaarts.

Infoavond zwaluwen

Op woensdag 25 maart stond de infoavond in het teken van de zwaluw en met name de gierzwaluw.

Deskundige Rob Lindeboom uit Groningen vertelde ons eerst over zwaluwen in het algemeen.

Het ging om de boerenzwaluw, de huiszwaluw en de oeverzwaluw. Leuk om allerlei dingen over de

zwaluw te horen. Je weet er wel een beetje van, maar als er dan een deskundige langskomt, hoor je meer.

Rob vertelde dat de gierzwaluw eigenlijk geen zwaluw is. Toch wordt hij er mee vergeleken. Het is een snelle vlieger

met zo’n 120 km. per uur. Daarmee is hij één van drie snelst vliegende vogels. Doordat hij zo snel vliegt, wordt hij door

jagers gelukkig niet zo vaak geschoten. Ze kunnen niet op een draad of een tak zitten. Om dat te kunnen, missen ze

de grijpteen. Gierzaluwen zijn eigenlijk stadvogels en komen in oude gebouwen voor. Het was een boeiende vertelling,

slechts onderbroken door de pauze. Zo’n kleine dertig luisteraars waren aan het eind van de avond zeer tevreden.

Wilt u meer van de gierzaluw weten, zoek dan verder op internet.

Herman Woltjer.

Weidevogelgebiedsplan ‘Samen stappen zetten voor een weidevogelvlucht’ winnaar publieksprijs 2008

Ons weidevogelgebiedsplan heeft de publieksprijs van het Nationaal Groenfonds weten binnen te slepen. Het weidevogelgebiedsplan is een uitwerking van de samenwerking tussen Agrarische Natuurvereniging De Eendracht, IVN, Staatsbosbeheer en de WBE (samen de weidevogelkring) om de weidevogels in het westerkwartier te beschermen. In het plan zijn stappen opgenomen om het weidevogelbeheer op zowel boerenland als in reservaten te verbeteren. Hierbij is samenwerking het sleutelwoord.

Het Nationaal Groenfonds beloont elk jaar nieuwe initiatieven om te komen tot meer of kwalitatief betere natuur in Nederland . De prijs wordt uitgereikt aan het beste praktische initiatief met voorbeeldfunctie, waarbij gedrevenheid, passie, doorzettingsvermogen en duurzaamheid centraal staan. Samenwerking speelt een belangrijke rol. Aldus de website. Uit de ruim 70 inzendingen werd het weidevogelgebiedsplan samen met 9 anderen genomineerd voor de ‘Nationaal Groenfonds Natuurprijs 2008’. Deze 10 genomineerden mochten op 27 November in Velp hun initiatief komen presenteren aan het publiek. Het thema van dit jaar was ‘Regionale samenwerking in natuurbeheer’.

Als afgevaardigden gingen Willem Cazemier, Nico Boele, Ariën Baken, Gerk Vries en Bennie Henstra

naar Velp om het plan te ‘verkopen’. Ruim op tijd kwamen we als 1 van eerste genomineerden aan op Hogeschool Van Hall Larenstein (sommigen van de heren zaten dan ook al voor 6:00 in de auto). Dit bleek een tactische zet aangezien we hierdoor een presentatietafel aan de rand met expansieruimte konden bemachtigen. De presentatietafel werd snel gevuld volgens een van te voren uitgedokterde opzet om de samenwerking en het plan zo goed mogelijk te presenteren. Het resultaat was een centraal ‘eiland’ met opgezette weidevogels met daaromheen 4 elzentakken in een halve circel (singellandschap). Op elke tak was doormiddel van een foto 1 van de partijen verbeeld. De 4 partijen werden verbonden met een ‘snoer van samenwerking’ en aan deze snoer werden de ‘vruchten van samenwerking’ gehangen. Een vliegende Grutto werd boven de tafel opgehangen en een cd met weidevogelgeluiden afgespeeld om zoveel mogelijk aandacht naar de stand te trekken. Daarnaast werd een tafel ingericht waar bezoekers op de proef werden gesteld om zoveel mogelijk soorten weidevogels te herkennen. Als ze voldoende goed hadden werd er gedraaid aan het ‘weidevogelrad’ en waren er prijzen te winnen van Groninger Koeken tot aan heuse weidevogelvluchtheuvels voor het seizoen 2009. Bezoekers konden tot 14:00 hun stem uitbrengen op 1 van de 10 genomineerden. Zo rond 15:30 werd bekend gemaakt dat het publiek het initiatief van de weidevogelgebiedpartners als beste wist te waarderen. Willem, Nico, Ariën, Gerk en Bennie namen gezamenlijk de prijs (bokaal en cheque van 1000 euro) in ontvangst. Al met al een geslaagde dag en een bekroning op het werk van onze weidevogelkring. Reden te meer om de samenwerking te blijven zoeken in ons weidevogelgebied!

Op 23 april kwam Kars Veling van de vlinderstichting uit Wageningen een avond verzorgen voor het IVN.

Hoewel de avond bedoeld was voor alle leden leek het dat de bijna dertig bezoekers voornamelijk vlinder- en libellenliefhebbers waren. Zij kenden de reputatie van Veling, een gedreven man, een rasverteller met een schat aan videomateriaal. Ook voor de jeugdleden was dit een prima avond geweest.

Het verhaal begon bij de overwinteraars, de citroenvlinder, de dagpauwoog en de gehakkelde aurelia, natuurlijk onmiddellijk in beeld gebracht.

De cyclus van vlinder, ei, rups en pop werd in beeld gebracht en in het bijzonder het verpoppen was mooi om te zien, in het laatste stadium van de pop is de vlinder al te zien. Na het uitkruipen van de jonge vlinder volgt het opwarmen en het op pompen van de vleugels. Gedurende deze gedwongen rustperiode is de vlinder erg kwetsbaar, hij is goed zichtbaar en kan nog niet vliegen. Hierbij vertoonde Veling beelden gemaakt met een warmtecamera, een palet van kleuren groen en rood. Via de vleugels wordt de warmte naar het lichaam gevoerd en is dat op temperatuur dan is de vlinder vliegklaar.

De camera was de vlinderstichting geschonken door het Prins Bernard Cultuur Fonds.

Het verschil in de twee generaties landkaartje werd vertoond, de eerste generatie die onder

vrij koele omstandigheden ontpopt is oranje, de tweede die onder warmere omstandigheden ontpopt is bijna zwart met een witte rand.

Ook de tuin kwam aan de beurt, een vlindertuin hoeft niet perse een wilde tuin te zijn, ergens in een hoek wat brandnetels laten staan of wat zuring maar vlinders hebben ook baat bij klimop, kamperfoelie, hemelsleutel, de vlinderstruik natuurlijk, vuilboom, tijm en koninginnekruid.

In de pauze werd het nieuwe boek van de vlinderstichting “Vlinders in de tuin”voor de vriendenprijs van slechts 5 euro aan geboden, van dit aanbod werd gretig gebruik gemaakt.

Na de pauze werd een film vertoond, gemaakt in het zuiden van Europa, uitbundig van kleur. Maar ook hier moeten de omstandigheden goed zijn en geldt: “Wij vlinders eisen.”

Verslag van de Algemene Ledenvergadering IVN Grootegast e.o. voor leden en donateurs, gehouden op 20 februari 2008 in de herberg “In de Groote Gast” te Grootegast

De heer Woltjer opent de vergadering en heet iedereen welkom. Hij geeft aan verheugd te zijn over deze goede opkomst. Tijdens het 2^e deel van de Ledenvergadering zal Henk Faber ons iets vertellen over sporen in de natuur. Henk Faber wordt van harte welkom geheten. Ook is er een speciaal welkom voor de heer Heukers, ons erelid.

Nav punt 3: Het blijkt dat de geënte bomen (Actie op Ledenvergadering van 2006) over het algemeen goed zijn uitgekomen. Het woord uitgekomen moet zijn: aangeslagen.

Er zijn het afgelopen jaar veel activiteiten geweest, en dat wil het bestuur graag zou houden. Het verslag wordt verder onveranderd goedgekeurd en vastgesteld.

Dhr. G. Bakker heeft de werkgroep verlaten, dhr. B. Henstra heeft zijn taak mbt de vergunningen overgenomen. Op 26 februari is er een bijeenkomst van de Eendracht, hier zullen de vergunningen voor het komend jaar worden uitgedeeld.

Er wordt binnenkort weer een dagvlindercursus georganiseerd. Opgave bij Astrid Landsaat.

Op 1 maart zullen er vanuit de wg jeugd een aantal ludieke borden worden geplaatst om de bevolking te wijzen op de weidevogels die weer gaan broeden. Geen overbodige luxe; de stand van een aantal weidevogels neemt dramatisch af.

We hebben nu 35 jeugdleden. Dat is prima, ook de betrokkenheid van deze jeugdleden is goed.

Dhr. vd Veen: 2007 was geen spannend jaar. De gelden zijn goed binnengekomen. E.e.a. geeft geen aanleiding om de contributie te verhogen.

Vraag: waarom werkt het bestuur met automatische betaling, het persoonlijk innen van contributie/donateursgeld werkt toch beter?

Antwoord: De “werkwijze” van het bestuur is dat er een aantal malen gevraagd wordt naar nog openstaande contributie/donateurgelden.
Pas als men na vaak vragen niet betaald zijn we soms genoodzaakt iemand als lid/donateur af te voeren

In 2008 loopt de gemeentelijke subsidie af. Bestuur gaat hierover in overleg met de gemeente.

De kascommissie, dhr. vd Vaart en dhr. S. van Dijk geven aan de financiële situatie van de IVN te hebben bekeken en alles in prima staat te hebben aangetroffen.

Dhr. Woltjer bedankt de kascommissie en dhr. K. vd Veen zoor het verrichte werk.

Tussentijds is afgetreden, mw. J. Kroeske. Het bestuur stelt geen kandidaat voor.

Statutair zijn we als bestuur niet helemaal compleet, moet oneven aantal zijn. Toch zullen we de leden voorstellen om in deze huidige samenstelling verder te gaan, en niet actief op zoek te gaan naar een nieuw bestuurslid. Misschien komen we zomaar eens iemand tegen…..

Aansluitend houdt Henk Faber uit Hoogezand een verhaal over: Speuren naar sporen, verhalen uit de natuur. Dit wordt deels interactief met de aanwezigen gedaan.

Wel 30 IVN-ers bevolkte de herberg ‘In de Grote Gast’uiteraard voor de jaarvergadering, die in een halfuur werd afgehandeld, maar ook voor de verhalen van Henk Faber uit Hoogezand.

Geen dia's, geen powerpoint presentatie, maar de echte tastbare sporen had Henk Faber meegebracht en uitgestald. Van aangevreten noten tot hele schedels, een kaak van een snoek en veren van verschillende vogels. Bovendien een echte opgezette steenmarter.

Aanschouwelijk onderwijs en bij ieder voorwerp een verhaal, waar het gevonden was en wat het ons vertelt. Maar het mooiste verhaal is wel dat Henk Faber op basisscholen via een lespakket in de klas en een wandeling in de natuur de kinderen leert zoeken en kijken naar sporen. Hij laat ze met een stokje onder een boom wroeten tussen de blaadjes om naar sporen te zoeken, die de aanwezigheid van dieren verraden.

De ervaringen die Henk heeft met zijn NME (natuur en milieu educatie) aan kinderen en volwassenen geeft hij weer door aan andere natuurliefhebbers. En dat gebeurde die avond. We hebben genoten.

IVN Grootegast weet altijd weer boeiende verhalenvertellers te strikken. Houden zo.

Het beloofde al een bijzondere avond te worden, de Nachtvlinderavond op 23 november. Het grote aantal bezoekers, die hier op af waren gekomen, werden zeker niet teleurgesteld.

Bob v.d. Dijk vertelde over zijn hobby, het fotograferen van nachtvlinders. Bob vangt hiervoor ’s avonds vlinders, die hij de volgende ochtend als de vlinder in rust is, op een zo natuurlijk mogelijke manier op de foto zet. Hij gebruikt hiervoor verschillende achtergronden, o.a. oude stenen, planten, boomstronken en takjes, net wat het beste bij de betreffende vlinder past. De foto’s van Bob zijn echte juweeltjes en veel van zijn werk wordt dan ook gebruikt door de Vlinderstichting.

Hierna was het woord aan Kees Boele. Kees had een presentatie over de micro-nachtvlinders. Het is een hele opgave, om in een half uurtje iets te vertellen over een insectengroep die bijna 1400 soorten bevat, maar het is Kees toch gelukt om van alle families de, vaak bijzondere, kenmerken te laten zien.

Na een korte pauze nam Gerrit Tuinstra het stokje over. Gerrit zijn verhaal ging over wespvlinders. Deze dag-actieve nachtvlinders, met wespachtig uiterlijk, leiden een verborgen bestaan en worden dan ook zelden waargenomen. De beste methode om deze dieren toch te zien te krijgen, is ze te lokken met feromonen. Op deze manier zijn er acht verschillende soorten wespvlinders in het Noorden ontdekt.

Als toetje kregen we nog een selectie van een serie foto’s te zien, die Gerrit in de afgelopen maanden had gekregen, van deelnemers van de Nachtvlindercursus.

Het was een hele leuke, gezellige, maar vooral leerzame avond, die qua tijd behoorlijk uitliep. Maar dat vond geen van de bezoekers een probleem.

DOEZUM - Zaterdag was de landelijke natuurwerkdag. Veel vrijwilligers hebben hun tijd en krachten gegeven aan het opknappen van de natuur. Zo ook in de Doezumermieden.

Zo’n vijfentwintig vrijwilligers waren van 10.00 uur bezig aan het Melle’s Pad, een natuurgebiedje in de Doezumermieden. Onder leiding van boswachter Nico Boele moesten er bomen worden omgezaagd. Het gebied kenmerkt zich door legakkers en elzen. Er was te veel bomengroei en daardoor verworden tot een moerasbos. Door de bomengroei te verwijderen, komt er meer zon in het gebied. Voorgaande natuurwerkdagen hebben opgeleverd dat de plantengroei weer een kans krijgt en er zelfs weer orchideeën verschijnen. Tussen de middag was er een lunch voor de deelnemers. Namens het IVN en Staatsbosbeheer werden de vrijwilligers hartelijk bedankt voor hun inzet. Op de foto ziet u de vrijwilligers bezig in het overigens natte moersbos.

Het was weer zover het IVN te Grootegast had weer een informatie avond georganiseerd in café In de Grootegast .Met als gevolg dat bijna alle parkeerplaatsen bezet waren. De avond stond in het teken van vlinders en blauwtjes. Nee niet zo’n blauwtje die je vroeger wel eens opliep, maar dit blauwtje dat is een aparte groep vlinders zoals er ook een groep beren, dikkopjes en nog veel meer soorten zijn.

Om 20.00 uur heette de voorzitter van het IVN te Grootegast alle aanwezigen een hartelijk welkom toe. Hij was weer verbaasd dat er zo’n grote belangstelling was,er waren ongeveer 40 personen aanwezig. Ook werd de gast spreker de heer Geert de Vries uit Assen welkom geheten. Deze zou ons vanavond iets vertellen over vlinders en blauwtjes.

Het verhaal begon met een beknopte inleiding wat zijn doel voor deze avond was. Hoe herken je bepaalde vlindersoorten. Nachtvlinders hebben op hun voelspriet een knopje en dat hebben dagvlinders niet. Blauwtjes herken je aan de witte wenkbrauwstreep om het oog. De levensduur is ongeveer 10 dagen. Het reukvermogen van deze vlinders beslaat ongeveer 500 meter. De eikenpage wordt hier geboren en sterft hier ook na het leggen van de eitjes.

Dit is anders bij de trekvlinders die hier niet overwinteren zoals de distelvlinders en de atalanta. De distelvlinders overwinteren in Tunesië. Van de kleine vos hebben we hier twee generaties en van koolwitje drie. Oude mannetjes vlinders[oude knarren] hebben het liefst een zo jong mogelijk vrouwtje om mee te paren, ze is dan nog maar een paar uur oud.

De eerste vlinders die je in het voorjaar ziet zijn de eitjes en poppen van het vorige jaar.

De atalanta wordt ook wel nummervlinder genoemd omdat je op de onderkant van de achtervleugels een patroon kunt zien in de vorm van de cijfers 1881. Het mannetje van de citroenvlinder is geel en het vrouwtje wit .Dit alles werd op een zeer prettige manier verteld zodat het zonder diabeelden ook nog boeiend was geweest. Tot zover dit verslag van een hele mooie avond .In april is er weer een info avond, dus houd de dag en streekbladen in de gaten als u hier belangstelling voor heeft.

Woensdagavond, 13 december. Buiten stormt het. Binnen in de Herberg (dit is geen kerstverhaal) zo’n vijftig mensen die gekomen zijn om iets te horen en te zien over het belang van sporen in de natuur. Aaldrik Pot, boswachter bij Staatsbosbeheer, vertelt hierover,

Sporen, en het letten daarop, zijn belangrijk om iets te weten te komen over dieren die je maar moeilijk te zien krijgt. Veel zoogdieren bijvoorbeeld zijn schuw en vooral ’s-nachts actief als wij mensen meestal slapen. Als je dan ergens in het bos of aan de rand van een weiland een ronde plek vindt waar het gras geplet is en als er dan ook nog wat lichte haren liggen, dan zou daar best eens een ree hebben kunnen liggen slapen.

En dan de holen die sommige dieren maken. Een heel klein hol zal meestal van een muis zijn. Een vos maakt een vrij groot hol, waarvan de ingang ovaal is. Hij maakt er omheen echt een rotzooitje van, overal in het rond liggen De das van Nuis

uitwerpselen en resten van prooidieren. Een dassenhol heeft een veel plattere entree en omdat deze holbewoner er zo ongeveer induikt, is ervoor vaak een spoor te vinden dat hij met zijn buik in de bodem maakt. Een das begraaft zijn uitwerpselen ook netjes en maakt daar een echte latrine voor. Als een das onder prikkeldraad door is gegaan, vind je aan het onderste prikkeldraad vaak wat van zijn vacht: een paar stijve haren. Dassen laten net als wilde zwijnen wroetsporen achter als zij op zoek zijn geweest naar eten.

Als je de zeldzame boommarter wilt ontdekken, kun je het beste letten op nestholten van groene of zwarte specht, die worden door deze marter gekraakt. Als het nest bewoond is, deponeert het moertje, het wijfje, haar uitwerpselen buiten het nest, op een hoop, bij voorkeur op een tak in de buurt van het nest. Bijzonder is dat die poep een lekkere, zoete geur heeft.

Maar als je vanuit zo’n nestholte dunne, zwarte, stinkende strepen langs de boom naar beneden ziet lopen, dan zijn de bewoners waarschijnlijk vleermuizen. Die strepen.worden veroorzaakt door de “overstort” van hun toilet.

Nog iets over poep: het verschil tussen keutels van hazen en konijnen. De keutels van hazen zijn groter, wel anderhalf keer zo groot als van konijnen, en je kunt er ook duidelijk de onverteerde resten van groene plantendelen in zien zitten. Konijnenkeutels lijken meer op stevige dropjes.

Dieren zijn ook te herkennen aan de afdrukken die hun poten achter laten in een min of meer vochtige bodem of in sneeuw. Afdrukken in de vorm van kleine handjes: dat zijn de printen van een bruine of zwarte rat.

Ook vogels laten sporen na. Soms wandel je in een bos en zie je op de grond een verzameling veren, waarvan je alleen nog maar kunt zeggen: “dit was (waarschijnlijk) een houtduif”. De houtduif heeft dan een spoor nagelaten, maar aan de restanten kun je ook wel zien, wie dit op zijn geweten heeft. Liggen de veren min of meer in een kring, met een lege plek in het midden, en zijn de veren uitgetrokken, dan is de dader een havik of een andere roofvogel. Zijn de veren afgebeten en liggen de resten in het rond dan komt dit slachtoffer voor rekening van een vos of een kleine marterachtige.

In deze tijd van het jaar, nu de bomen kaal zijn, kun je ook de nesten van de vogels beter zien.

Aan het gebruikte materiaal en de manier van bouwen kun je zien, welke vogel hier zijn nest heeft gehad.

Onder de nesten van uilen vind je dan de bekende braakballen: weer een ander spoor, niet alleen van de uil, maar ook van de muizen en andere prooidieren waarvan de resten in de ballen terug te vinden zijn.

Zelfs insecten laten sporen na: denk maar aan galappeltjes, de cocon van een vlinder of de larvenhuidjes van libellen.

Sporen zijn dus een reden te meer om als je buiten bent, je ogen goed open te houden. Ze kunnen je veel vertellen. Aan de reacties uit de zaal te merken hadden velen dat ook gedaan, er waren veel aanvullingen op het verhaal van Aaldrik Pot.

Afgelopen zaterdag stond het petgatengebied in de Peebos centraal tijdens de landelijke natuurwerkdag 2006. Zo’n vijftig vrijwilligers hadden zich opgegeven om van tien tot drie uur opruimwerkzaamheden in de natuur te verrichten. Daarnaast waren een twintigtal leden van de rotaryclub Westerkwartier aan het werk bij het Blôde Fuottenpad.

De werkzaamheden aan het Melle’s pad bestonden uit het opruimen van jonge boompjes zoals es, wilg en berk. Wanneer dit niet gebeurt, zullen de petgaten verlanden en op den duur verdwijnen. Het zou jammer zijn wanneer dit het einde zou beteken voor dit karakteristieke natuurgebied.

Van de vrijwilligers was de helft jeugd, hetgeen de organisatoren zeer deugd deed. Het gaat er om dat ook de jeugd haar verantwoordelijkheid voor de natuur bijgebracht wordt. Afgaand op de reacties is dat heel aardig gelukt. Tussen de middag was er een lunch bij de werkschuur van Staatsbosbeheer.Het weer was uitstekend en het werd een prachtige dag. Met zo’n vijftig vrijwilligers werd er heel wat werk verzet en aan het eind van de dag was er bij de deelnemers een gevoel van volle tevredenheid. Het was weer een bewijs van de goede samenwerking tussen het IVN en Staatsbosbeheer.

Herman Woltjer.

Terug naar boven

Libellenexcursie als afsluiting van de libellencursus

Op zaterdag 3 juni jl. sloot de libellencursus af met de eerste excursie (de tweede is op

5 augustus). Onder leiding van docent Bas van de Wetering werd de excursie gehouden in de tuin van familie Jacobi aan de Kolonieweg en op de Jilt Dijksheide. Onder prachtige weersomstandigheden begonnen we op het plateau bij de vijvers van de familie Jacobi :

een prachtige plaats voor libellen. Het geleerde moest door de cursisten in praktijk worden gebracht. Dat was soms nog moeilijk en het was erg prettig enkele deskundigen in de groep te hebben. Naast allerlei andere dieren en planten vonden we in de prachtige tuin de volgende libellen : watersnuffel, lantaarntje, platbuik en oeverlibel.

Het tweede deel speelde zich af op de heide. Het was al een hele belevenis om door de heide te lopen. Gewoonlijk is dit niet toegankelijk, maar voor deze gelegenheid werd er een uitzondering gemaakt. Lopend langs het kleine stukje hoogveen kwamen we bij de pingo.

Hier vlogen vele libellen over het water en de volgende soorten werden gezien : watersnuffel, roodoogjuffer, viervlek en lantaarntje.

Het was een prachtige excursie, die van 2 tot 5 uur duurde. We sloten af bij de familie Jacobi en na het bedanken van deze familie toog een ieder zeer voldaan naar huis. Op 5 augustus gaat de groep een excursie houden in het Kolonelsbos bij Grootegast.

Wandelen in de voetsporen van de witte non. De deelnemers werden welkom geheten bij het oude kerkje van Marum-west, door een witte non die vertelde over het leven in het klooster Trimunt en dat toch niet zo een losbandig leven leidden als wordt geschreven en verteld. dan op naar het Haarsterbos waar de boswachter vertelde over de flora en fauna van dit gebied. dat er heel vroeger jonge eikenbomen werden gekapt om de bast, die werd er afgeklopt voor de leerindustrie. door deze bezigheid is de achternaam Bosklopper ontstaan. Dan op weg naar Trimunt onderweg genieten van de hazen en reeën. Aangekomen in het natuurgebied Trimunt was er iemand van het I.V.N. Grootegast die vertelde over het ontstaan van dit gebied, 10.000 jaar geleden en wat de naam Trimunt betekent. Dan door naar het stukje gracht van het oude klooster Trimunt alwaar een gewonde soldaat, 1 oog kappot, de ander blauw,de wandelaars vroegen vroegen hem te zoeken naar een liefdes brief van een jonge non die hij niet kon vinden. men was zeer behulpzaam en de brief werd gevonden. Dan door naar de prachtige natuur van de Jilt Dijksheide, Het laatste stukje heide van het Westerkwartier. Ook hier weer uitleg van een natuurgids van het I.V.N. Grootegast. Deze gids gaf uitvoerig uitleg over dit gebied en de daar aanwezige pingo, waar nog Zonnedaal voorkomt mede nog diverse soorten kikkers en de levendbarende hagedis. Na deze boeiende en leerzame uitleg ging men vol goede moed het laatste stukje van de route lopen. Terug naar Marum-west waar men kon genieten van een lekker bakje koffie met een plakje cake. Men was zeer tevreden over deze tocht en over de organisatie. Iemand verklaarde deze middag meer geleerd te hebben dan in een hele week, Zodat de organisatie I.V.N. Grootegast, Staatsbosbeheer en de plaatselijke commissie Marum, van de stichting oude Groninger kerken met een goed gevoel huiswaarts keerden.

Ook dit jaar was het IVN te vinden op de jaarmarkt. Het thema was dit keer "van Gast tot Gast" , de Flora en Fauna tussen Grootegast en Lutjegast. Helaas werkten de weergoden niet mee en konden we lang niet alles uitstallen wat we hadden meegenomen. Door de harde wind en het vele regenwater kon het informatiepaneel niet worden neergezet en om dezelfde redenen kon ook de Libellenfilm niet worden vertoond. Maar wat in het vat zit verzuurd niet, al dit fraais kunnen we later wel een keer bekijken. Wel konden we een mooie collectie vogels laten zien, ons kraampje werd versierd met o.a. een Roerdomp, Buizerd, twee jonge Torenvalken, een Grote bonte specht, Kievit en een Scholekster. Deze vogels mochten wij lenen van dierenpreparateur Piet Hummel uit Lettelbert, waarvoor wij hem nogmaals willen bedanken. Ook de Vlinderwerkgroep had veel materiaal meegenomen en al met al zag ons kraampje er ondanks het slechte weer leuk uit.

Woensdagavond 26 april hield dhr. Jan Menzinga uit Hoogezand een info – avond over vlinderfoto's in “ De Grootegast” Hij hield een interessante 3D dia voorstelling met een bril op voor de 3D, waarop mooi de diepte van de dia foto te zien zijn. Onze vlinders zoal de Dagpauwoog samen met de Kleine vos en Groot koolwitje , misschien wel de meest algemeen voorkomende dagvlinders in onze tuinen. Ook zijn er dan de nachtvlinders o.a. Muntvlinder, Groot avondrood en Ligusterpijlstaart. Dan zijn er ook de prachtige Atalanta en Distelvlinders dit zijn echte trekvlinders . Vanuit Noord-Afrika vliegen ze met de wind mee naar onze streken . Ook blijkt dat 40 jaar geleden nog een 76 tal soorten vlinders in Nederland aanwezig waren en nu nog een 55 soorten. Herman Woltjer sloot deze avond met een goede opkomst en dank aan Jan Menzinga voor deze geslaagde avond af.

Roelof Vries.

De Banten 25-3-2006 bewolkt weer met afwisselend een spatje regen en een straaltje zon.

Om 14:00 uur start Henk Roede van IVN Grootegast e.o. de excursie over de petgaten en hun historie voor ongeveer 20 gegadigden. Henk begint met een uitleg over de historie van het gebied. Over de monniken die in vroeger tijden de waterwerken uitvoerden, over de vervening en over de verkaveling in de dertiger jaren als werkgelegenheidsproject. Maar door verkaveling wordt van onland nog geen goed land gemaakt en nu wordt het land dan ook weer deels aan de natuur teruggegeven. Verder vertelt Henk nog hoe het gebied eruit zag toen hij hier zijn jeugd doorbracht en besteed hij de nodige aandacht aan de vragen van de belangstellenden.

Na deze uitleg gaan we met het pontje over het Dwarsdiep naar de petgaten van de Bakkerom. De groep wordt daar in drieën gesplitst:

Tijdens de wandeling benoemt Klaas de bomen en mossen, laat de ontluikende Kale Jonker zien en vertelt welke bomen eenhuizig en tweehuizig zijn. We vinden de uitwerpselen van een vos, die door de jeugd worden ontleed. Verder zien we een haas en diverse vogels. Onder andere een groep Barmsijsjes en een groep Staartmezen.

In een nat stuk wijst Klaas ons op luciferstokjes tussen de Pitrus. Dit is door moerasspitsmuizen gepelde Pitrus. De muizen eten alleen de schil. Henk Roede vertelt nog dat zij vroeger de luciferstokjes, de kern van de pitrus, gebruikten als lont voor de olielamp.

Terug bij het beginpunt worden er door de ouderen nog herinneringen opgehaald aan het gebied zoals het in hun jeugd was.

De IVN afdeling van Grootegast heeft woensdagavond van twee bestuursleden afscheid genomen. Dit waren Jasper Pool en Roel Vries. Jasper Pool was sinds 1981 in het bestuur van het IVN betrokken als lid. Roel Vries was sinds 1999 actief in het bestuur als penningmeester. Beide heren kregen van voorzitter Herman Woltjer een boek over vlinders en een oorkonde voor het aantal jaar dat ze in het bestuur zaten. Ook kregen zij het speldje van het IVN. Klaas van der Veen kwam in het bestuur als penningmeester en Bertus Bosma als lid. Wietse de Vries werd ook gehuldigd. Hij was op 1 januari precies 45 jaar lid. Wat inhield dat hij er al vanaf het begin bij was en hij ook één van de oprichters van de Grootegaster afdeling was. Wietse de Vries kreeg ook een boek over vlinders en een oorkonde voor het 45 jaar lid zijn. Het speldje had hij al eerder gekregen.

Op de foto van links naar rechts: Wietse de Vries, Jasper Pool, Roel Vries en Herman Woltjer

Boswachter Nico Boele was gekomen om de leden van de natuurvereniging te vertellen over hoe zij bomen moesten enten. Ook konden de mensen die gekomen waren zelf een boompje gaan enten. Er kon worden gekozen uit verschillende appelbomen. Nico Boele had de Luntherse Peppeling, Glorie van Holland, Franse Knoop, Canadese Blanche (uit Canada), Eekestijn, Zoete veger, Gele Goudrenet, Tumanga (uit Japan), Oranje Renet, Bramly Seedling en de Zoete Roos meegenomen. Na even geoefend te hebben met het snijden in wilgenhout ging iedereen aan de slag. Bij de één ging het wat beter dan bij de ander maar aan het eind van de avond had iedereen een boom geënt welke kon worden meegenomen naar huis en daar kon worden gepoot. Het IVN Grootegast kan terugkijken op een goed bezochte avond.

Het IVN is natuurlijk zeer benieuwd of de boompjes het allemaal doen, wij zouden het op prijs stellen als u ons op de hoogte houdt over het wel en wee van uw boompje.

Info avonden worden meestal goed bezocht maar deze avond waren er maar liefst meer dan 60 personen aanwezig. Het grote bezoek geeft duidelijk een stijgende lijn te zien. Na een korte inleiding stelde de voorzitter de spreker van deze avond aan ons voor. Het was deze keer de heer Simon Bijlsma uit Noordbergum. Roofvogel deskundige en roofvogel fotograaf,nou dat hebben we gezien. Bijna alle in dit gebied voorkomende roofvogels liet hij aan het plubliek zien zoals; Smelleken, Boomvalk, Slechtvalk, Torenvalk, verschillende soorten Kiekendieven en Uilen, de Rode wouw, Havik en verschillende soorten Buizerden en verder de Sperwer en de Wespendief. De beelden waren in de vlucht en zittend op een paal. Met van elke soort een uitgebreid pakkend verhaal. Tijdens zijn betoog was het doodstil in de zaal. Dat zegt genoeg het boeide ons allemaal.

Geslaagde Winterland Westerkwartier

OPENDE - De winterse activiteitendag die Staatsbosbeheer en IVN Grootegast woensdag 28 december hebben georganiseerd is naar volle tevredenheid verlopen. De organisatie kon zo’n 180 bezoekers verwelkomen op het terrein van de Staatsbosbeheer-werkschuur aan de Peebos in Opende.

Men kon deelnemen aan diverse activiteiten. Vooral het maken van sommeltjes, een aardmannetje van veldkeitjes, en het maken van een voederkrans voor de vogels was bij de kinderen erg populair. Kinderen genoten, net als de volwassenen, met volle teugen van de jachthondendemonstratie die de Ronald van Kampen Hondenschool uit Warffum verzorgde. Ook de excursie onder leiding van de gebroeders Top viel in de smaak. Beide heren kennen de streek, en de geschiedenis daarvan, als hun broekzak en weten daarnaast allerlei boeiende zaken over planten en dieren te vertellen. Minder belangstelling was er voor de gps-wandeling. Slechts acht groepjes durfden het aan om met behulp van een gps (global positioning system) een van tevoren uitgezette en in een ontvanger geprogrammeerde route te lopen.

Naast inspanning was er ook ruimte voor ontspanning. Op de zolder van de werkschuur werd een film getoond over de bekende roofvogelonderzoeker Rob Bijlsma uit Wapse. Kinderen konden boven een houtvuur weer een beetje opwarmen of een broodje bakken. Muziekvereniging Woudklank uit Grootegast heeft de hele middag oliebollen en wafels gebakken.

Staatsbosbeheer en het IVN zijn tevreden over de samenwerking en de opkomst van de vele vrijwilligers. ,,Zonder deze mensen kun je een dergelijk evenement niet organiseren. Eigenlijk werkte alles en iedereen mee. Een aantal agrariërs had het erf van hun boerderij beschikbaar gesteld als parkeerplaats en de weergoden hadden het landschap voorzien van witte sneeuwdeken. Wat wil je nog meer als je activiteit organiseert met de naam Winterland Westerkwartier’’, glunderde boswachter Aaldrik Pot na afloop.

IVN en Staatsbosbeheer gaan binnenkort om de tafel om het evenement te evalueren. ,,Het was eigenlijk de eerste keer dat we samen een activiteitendag van dergelijke omvang hebben georganiseerd. We hebben er veel zin in om het over twee of drie jaar nog een keer te doen. Het is goed om van de dingen die nu niet helemaal volgens plan verliepen te leren. Belangrijk was nu echter om de mensen uit de streek een leuke middag te bezorgen en dat is volgens mij aardig gelukt. We merken dat heel veel mensen bereid zijn om mee te denken over de ontwikkeling van de terreinen van Staatsbosbeheer. Met het organiseren van een dergelijke dag willen we ook onze waardering daarvoor uitspreken’’, aldus Pot.

Op 14 december van het vorige jaar was er een avond over natuurbeleving gepland door het bestuur verzorgd door Eef Arnolds, bioloog met als specialisatie paddestoelen. Wat aantal bezoekers betreft geen groot succes, er waren slechts 9 mensen aanwezig. Het werd ook een speciale avond, niet het kijken naar de natuur als object maar het voelen, beleven, je innerlijke emoties, de spiritualiteit, het transcendente moest in zijn beleving geput worden uit de beelden die hij liet zien. Arnolds toonde prachtige beelden van zijn tuin in Holthe bij Beilen, zijn zelf aangelegde tuin van enkele hectares groot, genaamd Schepping. Beelden met bijpassende rustgevende, mediterende muziek van Schepping gaven paradijselijk beelden waarin jaargetijden in elkaar overvloedenden. Het goddelijke en de eeuwig durende evolutie smolten samen in zijn beelden, zijn betoog en beleving. Zijn verhaal over het beheer van de aarde door de mens was heel boeiend, van de eerste mensen op aarde, de jagers en verzamelaars naar het tijdperk waarin wij leven. Hij heeft dat samengevat in een boek met de titel -Weg van de Natuur-, het boek was die avond te koop net als andere geschriften van zijn hand. Een echte discussie kwam niet op gang, misschien zijn Westerkwartierders hiervoor wel te nuchter!!

Op 30 november was er weer een bijeenkomst van de vlinderwerkgroep. Een speciaal welkom was er voor de gastspreker deze avond, Kars Veling van de Vlinderstichting, zeker niet de eerste de beste, aldus IVN voorzitter Herman Woltjer, die de bijeenkomst opende. Kars had een beamerpresentatie gemaakt over vlinders en libellen die in ons eigen Westerkwartier voorkomen, dit alles gecompleteerd met foto's van o.a. de oude trambaan van Marum naar Trimunt en de Jilt Dijksheide, waar het Heideblauwtje gelukkig nog steeds aanwezig is. Kars wist bijzonder veel te vertellen over het gedrag van vlinders en met name het voortplantingsgedrag. Leuk voorbeeld is het verhaal over het Oranjetipje. Deze vlinder zet haar eitjes af op voornamelijk Pinksterbloem en Look zonder look. Als u nu denkt, die vlinders zijn ontzettend blij met zo'n bloeiend bloemenweitje vol Pinksterbloemen, dan heeft u het goed mis! Nee, heel zorgvuldig wordt de geschikte plant om één eitje op af te zetten uit gekozen op een plant waar nog geen ander eitje zit. U leest het goed, één eitje, want de rupsen van deze soort zijn kannibalen en vreten de kleinere soortgenoten gewoon op. De rupsjes leven van de jonge zaden van de Pinksterbloem, dus ook hier is zorgvuldig plannen noodzakelijk, want aan uitgebloeide of te jonge planten heeft de rups niks. De rupsen overwinteren als pop en een pop kan natuurlijk niet overwinteren aan een plant die in het najaar afsterft en weg rot. De rupsen kruipen, nadat ze zich volledig hebben volgevreten, in bomen en struiken om als pop te overwinteren. Dus het Oranjetipje zet haar eitjes af op planten dicht tegen een boomwal of bosrand.

Na de koffiepauze waren de libellen aan de beurt. De meest voorkomende soorten passeerden de revue. Kars gaf handige tips om sterk op elkaar gelijkende soorten te determineren, zoals de kleur van de poten en de vorm van het "snorretje" bij de Heidelibellen. Vergissingen zijn snel gemaakt zoals bleek bij een landelijk onderzoek naar de Groene glazenmaker. Deze zeer zeldzame soort werd toen in onwaarschijnlijk hoge aantallen geteld, uit nader onderzoek bleek de soort verward te worden met de Grote keizerslibel die net als de Groene glazenmaker een groen borststuk heeft.

Speciale aandacht was er deze avond voor de Groene glazenmaker. Kars had hierover een korte film mee genomen. Het Westerkwartier is namelijk een gebied waar de soort nog voorkomt. Er zijn zelfs sterke aanwijzingen dat de soort in het Kolonelsbos aanwezig is. In een direct aan het gebied grenzende tuinvijver zijn larvenhuidjes gevonden en één daarvan was van een Groene glazenmaker. Reden om volgend jaar uitgebreid onderzoek te gaan doen.

Op 26 april is er weer een info-avond over vlinders. Jan Mensinga uit Hoogezand komt ons vlinderdia’s in 3D laten zien. Jan is al eens eerder bij ons geweest met een paddestoelenpresentatie in 3D die door iedereen zeer gewaardeerd werd. Ook nu beloofd het weer een bijzonder mooie presentatie te worden dus vergeet niet deze datum alvast in uw agenda te zetten!